ఎల్ఐసీ షేర్ల పతనం… అసలు సమస్య వాటా విక్రయమా? ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యూహమా?
భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్లో మంగళవారం లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎల్ఐసీ) షేర్లు భారీ అమ్మకాల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎల్ఐసీలో తన వాటాలో గరిష్ఠంగా 6.5 శాతాన్ని ఆఫర్ ఫర్ సేల్ (OFS) ద్వారా విక్రయించాలని ప్రకటించడంతో షేరు ఒక దశలో దాదాపు 9 శాతం వరకు క్షీణించింది. మార్కెట్ ధర కంటే తక్కువగా ఫ్లోర్ ప్రైస్ను నిర్ణయించడం, ఒకేసారి భారీ పరిమాణంలో షేర్లను మార్కెట్లోకి తీసుకురావడం ఇన్వెస్టర్లను అప్రమత్తం చేసింది. ఫలితంగా అమ్మకాల ఒత్తిడి పెరిగి, ఇప్పటికే ఎల్ఐసీలో పెట్టుబడులు పెట్టిన లక్షలాది మంది రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లు నష్టాలను చవిచూడాల్సి వచ్చింది. దీంతో దేశంలోనే అతిపెద్ద ప్రభుత్వ రంగ ఆర్థిక సంస్థ భవిష్యత్తు, ప్రభుత్వ డివెస్ట్మెంట్ విధానం, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం, మార్కెట్ స్థిరత్వంపై మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో చర్చ ప్రారంభమైంది.
అయితే ఈ పరిణామాన్ని కేవలం ఒకరోజు షేర్ పతనంగా చూడటం సరైన విశ్లేషణ కాదు. ఎల్ఐసీ షేరు పడిపోవడం ఒక ఫలితం మాత్రమే. అసలు సమస్య ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న డివెస్ట్మెంట్ విధానంలో ఉందా? ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను నిర్వహించే ఆర్థిక దృక్పథంలో ఉందా? లేక మార్కెట్కు ఇచ్చిన సంకేతాల్లో ఉందా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం వెతకాల్సిన అవసరం ఉంది.
మొదట ఒక విషయాన్ని స్పష్టంగా గుర్తించాలి. ప్రభుత్వం ఎల్ఐసీలో వాటాను విక్రయించడం చట్టవిరుద్ధం కాదు. సెబీ నిబంధనల ప్రకారం ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో కనీస పబ్లిక్ షేర్హోల్డింగ్ ఉండాలి. ప్రస్తుతం ఎల్ఐసీలో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా 96.5 శాతానికి పైగా ఉంది. దానిని తగ్గించడం ఒక నియంత్రణపరమైన అవసరం. కాబట్టి వాటా విక్రయమే సమస్య కాదు. దానిని అమలు చేసిన విధానమే అసలు చర్చనీయాంశం.
ఏ ప్రభుత్వమైనా డివెస్ట్మెంట్ చేపట్టేటప్పుడు మూడు అంశాలను సమతుల్యం చేయాలి. ప్రభుత్వానికి రావాల్సిన ఆదాయం, మార్కెట్ స్థిరత్వం, ఇప్పటికే పెట్టుబడి పెట్టిన ఇన్వెస్టర్ల ప్రయోజనాలు. ఈ మూడు అంశాల్లో ఒకటి కూడా నిర్లక్ష్యం చేయబడితే దాని ప్రభావం నేరుగా మార్కెట్పై పడుతుంది. ఎల్ఐసీ విషయంలో అదే జరిగింది. మార్కెట్ ధర కంటే తక్కువగా ఫ్లోర్ ప్రైస్ నిర్ణయించడం, భారీ సంఖ్యలో షేర్లను ఒకేసారి మార్కెట్లోకి తీసుకురావడం వల్ల షేర్పై ఒత్తిడి ఏర్పడింది. ఇది ఊహించలేని పరిణామం కాదు. అయినప్పటికీ ప్రభుత్వం అదే మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం సహజంగానే ప్రశ్నలకు తావిస్తోంది.
ఇక్కడ ఒక కీలకమైన ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. ప్రభుత్వం డివెస్ట్మెంట్ను దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక సంస్కరణగా చూస్తోందా? లేక తక్షణ ఆదాయాన్ని సమీకరించే సాధనంగా మాత్రమే ఉపయోగిస్తోందా?
గత కొన్నేళ్లుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాల విక్రయానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. ఈ విధానాన్ని పూర్తిగా తప్పు పట్టలేం. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు కూడా ప్రభుత్వ వాటాలను తగ్గిస్తూ మార్కెట్లో పారదర్శకతను పెంచేందుకు ప్రయత్నించాయి. కానీ అక్కడ ప్రధాన లక్ష్యం సంస్థల విలువను పెంచడం. భారతదేశంలో మాత్రం చాలా సందర్భాల్లో డివెస్ట్మెంట్ చర్చ రెవెన్యూ సమీకరణ చుట్టూనే తిరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఈ భావన మార్కెట్లో ఏర్పడటం కూడా ఆరోగ్యకరమైన పరిణామం కాదు.
ఎల్ఐసీ ఒక సాధారణ లిస్టెడ్ కంపెనీ కాదు. కోట్లాది పాలసీదారుల విశ్వాసానికి ప్రతీక. దేశంలోని అతిపెద్ద సంస్థాగత పెట్టుబడిదారు. ఆర్థిక సంక్షోభాల సమయంలో కూడా మార్కెట్కు అండగా నిలిచిన సంస్థ. అలాంటి సంస్థ విషయంలో ప్రభుత్వం తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం మార్కెట్కు ఒక సంకేతంగా మారుతుంది. అందుకే ఎల్ఐసీపై తీసుకునే నిర్ణయాలు సాధారణ డివెస్ట్మెంట్ నిర్ణయాల కంటే ఎక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.
ఈ సంఘటనలో ఎక్కువగా ప్రభావితమైన వారు చిన్న పెట్టుబడిదారులే. ఐపీఓ సమయంలో ప్రభుత్వం ఇచ్చిన పిలుపుతో వేలాది మధ్యతరగతి కుటుంబాలు ఎల్ఐసీలో పెట్టుబడులు పెట్టాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ కావడంతో దీర్ఘకాలికంగా భద్రమైన పెట్టుబడిగా చాలామంది భావించారు. కానీ ఐపీఓ తర్వాత షేరు ఆశించిన స్థాయిలో రాణించలేదు. ఇప్పుడు మరోసారి భారీ డిస్కౌంట్తో వాటాల విక్రయం ప్రకటించడంతో వారి ఆందోళన మరింత పెరిగింది.
ఒకవైపు ప్రభుత్వం భారతీయులు ఈక్విటీ మార్కెట్లో ఎక్కువగా పెట్టుబడులు పెట్టాలని కోరుతోంది. మరోవైపు ప్రభుత్వ నిర్ణయాల వల్లే మార్కెట్లో అనిశ్చితి పెరిగితే, కొత్త పెట్టుబడిదారుల్లో నమ్మకం ఎలా పెరుగుతుంది? పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం అనేది ప్రకటనలతో ఏర్పడదు. స్థిరమైన, ముందుచూపుతో కూడిన విధానాలతోనే ఏర్పడుతుంది.
అయితే ఈ మొత్తం పరిణామానికి ప్రభుత్వం ఒక్కటే బాధ్యత వహిస్తోందని చెప్పడం కూడా సరైన విశ్లేషణ కాదు. మార్కెట్కు తనదైన స్వభావం ఉంటుంది. భారీ పరిమాణంలో షేర్లు మార్కెట్లోకి వచ్చినప్పుడు ధరలపై ఒత్తిడి పడటం సహజం. అందుకే ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ నిర్ణయాల సమయం, ధర నిర్ణయం, విక్రయ పరిమాణం అత్యంత కీలకంగా మారతాయి. ఈ అంశాల్లో మరింత వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించి ఉంటే మార్కెట్పై ప్రభావాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉండేది.
పరిష్కారం ఏమిటి?
మొదటగా, భారీ డివెస్ట్మెంట్ కార్యక్రమాలను ఒకేసారి కాకుండా దశలవారీగా అమలు చేయాలి. రెండోది, ఫ్లోర్ ప్రైస్ నిర్ణయంలో మార్కెట్ పరిస్థితులు, ఇన్వెస్టర్ల మనోభావాలు, సంస్థ దీర్ఘకాలిక విలువ వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. మూడోది, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను కేవలం నిధుల సమీకరణ సాధనాలుగా కాకుండా జాతీయ ఆర్థిక ఆస్తులుగా చూడాలి. నాలుగోది, ప్రతి డివెస్ట్మెంట్కు ముందు ప్రభుత్వం స్పష్టమైన కమ్యూనికేషన్తో మార్కెట్కు విశ్వాసాన్ని కల్పించాలి. ఐదోది, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల మార్కెట్ విలువను పెంచే దీర్ఘకాలిక సంస్కరణలకు డివెస్ట్మెంట్తో సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
ఈ పరిణామంలో మోదీ ప్రభుత్వంపై వినిపిస్తున్న ప్రధాన విమర్శ కూడా ఇదే. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల నుంచి తక్షణ ఆదాయం సమీకరించడంపై ఎంత శ్రద్ధ చూపుతున్నారో, వాటి మార్కెట్ విలువను కాపాడటంపై, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేయడంపై కూడా అంతే శ్రద్ధ చూపాల్సిన అవసరం ఉంది. డివెస్ట్మెంట్ అనేది స్వతహాగా తప్పు కాదు. కానీ అది అమలయ్యే విధానం మార్కెట్కు భరోసా కల్పించేదిగా ఉండాలి. అనిశ్చితిని పెంచేదిగా కాదు.
చివరగా, ఎల్ఐసీ షేరు పతనం ఒకరోజు మార్కెట్ సంఘటనగా మిగిలిపోవచ్చు. కానీ ఈ సంఘటన లేవనెత్తిన ప్రశ్నలు మాత్రం దీర్ఘకాలం చర్చకు వస్తాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి మూలస్తంభాలుగా బలోపేతం చేస్తామా? లేక అవసరమైనప్పుడల్లా వాటాలను విక్రయించి ఆదాయం సమీకరించే సాధనాలుగా మాత్రమే చూస్తామా? ఈ ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం ఇచ్చే సమాధానమే భవిష్యత్ పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని, భారత మూలధన మార్కెట్ దిశను నిర్ణయిస్తుంది.
౼౼ శ్రీనివాస్ గౌడ్ ముద్దం, ఓనర్: ఫిన్ నౌ, హైదరాబాద్.
