తెలంగాణ బడ్జెట్ 2026: సంక్షేమం–అభివృద్ధి మధ్య సంతులనం సాధించే ప్రయత్నం!

తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక దిశను నిర్దేశించే 2026 బడ్జెట్‌ను ఆర్థిక మంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క ప్రవేశపెట్టిన విధానం చూస్తే, ఇది కేవలం ఖర్చుల జాబితా కాదు—రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యూహానికి ప్రతిబింబం. రూ. 3.24 లక్షల కోట్ల భారీ బడ్జెట్ పరిమాణం ఒక వైపు ప్రభుత్వ ఆకాంక్షలను చూపిస్తే, మరోవైపు ఆర్థిక నిర్వహణలో ఉన్న సవాళ్లను కూడా సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా రెవెన్యూ వ్యయం అధికంగా ఉండటం, కేపిటల్ వ్యయం పరిమిత స్థాయిలో ఉండటం రాష్ట్ర ఆర్థిక నిర్మాణంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది.

ఈ బడ్జెట్‌లో గ్రామీణాభివృద్ధి, విద్య, వ్యవసాయం వంటి ప్రాథమిక రంగాలకు పెద్దపీట వేయడం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. పంచాయతీ రాజ్ & గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖకు అత్యధిక కేటాయింపులు చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలనే ఉద్దేశాన్ని తెలియజేసింది. ఇది రాజకీయపరంగా కూడా కీలకం, ఎందుకంటే గ్రామీణ ఓటర్లే రాష్ట్ర రాజకీయాలపై ప్రధాన ప్రభావం చూపుతారు. అయితే, ఈ కేటాయింపులు ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా ఖర్చవుతాయో, అమలు వ్యవస్థ ఎంత బలంగా ఉంటుందో అనేదే అసలు ప్రశ్న.

విద్యకు భారీ కేటాయింపులు చేయడం దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి సంకేతం. కానీ గత అనుభవాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, కేవలం నిధులు పెంచడం మాత్రమే సరిపోదు. విద్యా నాణ్యత, ఉపాధ్యాయుల సామర్థ్యం, ప్రభుత్వ పాఠశాలల మౌలిక వసతులు—ఇవి మెరుగుపడకపోతే ఈ ఖర్చు ఆశించిన ఫలితాలు ఇవ్వదు. అలాగే ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయించిన నిధులు కూడా గణనీయమైనవే అయినప్పటికీ, ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాలను పూర్తిగా పరిష్కరించడానికి ఇవి సరిపోతాయా అన్నది సందేహాస్పదం.

వ్యవసాయం, సాగునీటి రంగాలకు కేటాయింపులు రాష్ట్ర ఆర్థిక నిర్మాణంలో రైతు కేంద్రిత దృష్టిని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. తెలంగాణలో వ్యవసాయం ఇంకా ప్రధాన జీవనాధారం కావడంతో ఈ రంగాలపై పెట్టుబడులు అవసరం. అయితే, సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై భారీగా ఖర్చు చేయడం గతంలో అప్పుల భారాన్ని పెంచిన అంశం కూడా గుర్తుంచుకోవాలి. కాబట్టి ఈసారి పెట్టుబడులు ఫలితాల రూపంలో కనిపించాలంటే పారదర్శకత, ప్రాజెక్టుల సమయపాలన కీలకం.

ఇక సంక్షేమ రంగానికి సంబంధించిన కేటాయింపులు రాజకీయంగా ఆకర్షణీయమైనవిగా కనిపిస్తున్నాయి. బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ, మైనారిటీ సంక్షేమానికి భారీగా నిధులు కేటాయించడం ద్వారా ప్రభుత్వం సామాజిక న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించాలనే సంకల్పాన్ని చూపింది. అయితే, సంక్షేమ పథకాలు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడాలంటే అవి ఉపాధి సృష్టి, నైపుణ్యాభివృద్ధి వంటి అంశాలతో అనుసంధానమై ఉండాలి. లేకపోతే ఇవి కేవలం ఖర్చులుగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

పరిశ్రమలు, ఐటీ రంగాలకు కేటాయింపులు తక్కువగా ఉండటం ఆందోళన కలిగించే అంశం. తెలంగాణ, ముఖ్యంగా హైదరాబాద్, ఐటీ మరియు స్టార్టప్ కేంద్రంగా ఎదిగిన నేపథ్యంలో ఈ రంగాలకు మరింత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. భవిష్యత్‌లో ఆదాయ వనరులు పెరగాలంటే పారిశ్రామికీకరణ, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ కీలకం. ఈ కోణంలో చూస్తే, ఈ బడ్జెట్ కొంతవరకు సంయమన దృక్పథాన్ని అవలంబించినట్లు కనిపిస్తోంది.

మౌలిక వసతుల అభివృద్ధికి కేపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ కేటాయింపులు ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం బడ్జెట్‌లో వాటి వాటా తక్కువగానే ఉంది. దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధికి రహదారులు, నగరాభివృద్ధి, పారిశ్రామిక పార్కులు వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెరగాలి. లేకపోతే రాష్ట్రం వినియోగ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

మొత్తం మీద ఈ బడ్జెట్ సంక్షేమం మరియు అభివృద్ధి మధ్య సంతులనం సాధించే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది. అయితే, ఖర్చుల కంటే ఫలితాలపై దృష్టి పెట్టకపోతే ఈ భారీ కేటాయింపులు ఆశించిన మార్పును తీసుకురావు. అమలు సామర్థ్యం, పారదర్శకత, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ—ఈ మూడు అంశాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టగలిగితేనే ఈ బడ్జెట్ నిజమైన విజయంగా నిలుస్తుంది.

— శ్రీనివాస్ గౌడ్ ముద్దం, ఓనర్ –ఫిన్ నౌ.